Kanceri i gjirit.Parandalimi eshte arma me e mire

Kanceri i gjirit eshte kanceri me i zakonshem tek grate,ai prek 1 ne 10 femra.Sipas statistikave ai perfshin rreth  25% të të gjithë kancereve që prekin gratë.Mosha qe preket me shume nga kjo semundje eshte mbi 50 vjec,ndersa te grate nen 30 vjec ndodh ne raste shume te rralla. Edhe pse  vitet e fundit ka pasur një ulje te vdekjeve, kanceri i gjirit mbetet shkaku kryesor i vdekshmërisë nga kanceri te  gratë, me një normë të vdekshmërisë prej 17% të të gjitha vdekjeve për shkak të kancerit.

Perhapja e kesaj semundjeje është fatkeqësisht në rritje, kështu që pritet  këtë vit  të diagnostikohen vetëm në Itali më shumë se 41.000 raste të reja. Ndër shkaqet kryesore është regjistruar rritja e moshës mesatare të popullsisë femërore dhe rritja e faktorëve të rrezikut.

Kjo semundje mund te parandalohet në pjesën më të madhe të rasteve, kryesisht në sajë të  diagnostikimit ne kohe,por problemi qendron se ende nuk është i përhapur në të gjithë vendin  informacioni i duhur per parandalimin e saj.Pra  kultura  apo informacioni i duhur per kete semundje ben te bejne te mundur uljen e numrit te njerëzve të prekur nga sëmundja.

Sfida është që të bëjmë gratë të vetëdijshëme për rëndësinë e parandalimit, si një hap i parë për të mposhtur sëmundjen. Dhe për këtë arsye  për disa vite ka qenë i zgjedhur muajit tetor, si një simbol i luftës kundër kancerit të gjirit, me një fushatë informative projektuar nga Lilt,Lega italiane për luftën kundër kancerit.

Kanceri i gjirit, shifrat.

Shkalla e ndërgjegjësimit në lidhje me nevojën për ekzaminime rutinë parandaluese kundër kancerit të gjirit nuk është e njejte midis  grave italiane  në jug gjendja është shumë më shqetësuese.Në vitin 2005, norma për ekzaminimin e mamografisë për gratë mbi 40 vjet ishte 56.3%,  Bolzanos (70.9%), Emilia Romagna (69.8%) dhe Trento (69.7% ). Rajonet jugore kane vlera poshtë mesatares kombëtare, me shifrat më të ulta në Campania (36%),Sicilisë (36.9%).

Përjashtim behet duke shënuar vlera më të larta te femrat e diplomuara, Molizes, Abruzzo dhe Basilicata (respektivisht 67.2%, 70.7%, 76.3%).Duket se normat e ndergjegjsimit rriten me nivelin e arsimit, duke arritur në 66,9% në grate e diplomuara. 90% e mamografive kryhen nga grate e veriut të Italisë dhe mbi 10% në jug dhe Ishujt, megjithëse  është ende në rritje që nga viti 2000 numri i përqindjes se femrave në Jug të përfshira në programet e parandalimit.

Sa dine italianet?

Në vitin 2010 ISPO ka kryer një studim që zbuloi nivelin e njohurive dhe vetëdijes së italianëve në lidhje me këtë sëmundje. Hulumtimi është kryer në bashkëpunim me Europa Donna te Italisë, lëvizja që përfaqëson të drejtat e grave në parandalimin e kancerit të gjirit në institucionet publike.

Studimi, i cili përfshin 800 të anketuar, burra dhe gra, u konstatua se 7 nga 10 italianë janë të vetëdijshëm për faktin se kanceri i gjirit është shkaku kryesor i vdekshmërisë midis femrave dhe  më shumë se 94% mendojne se nëse zbulohet herët, kanceri i gjirit ka një probabilitet të lartë për t,u mposhtur.Përveç kësaj, 8 nga 10 italianëve janë të vetëdijshëm për ekzistencën e diagnozën e hershme dhe programet e shqyrtimit qe mund të monitorojnë gjendjen e shëndetit dhe për të parandaluar fillimin e sëmundjes.

Sondazhi tregon  se gjysma e të anketuarve nuk dine si te zbulojne diagnozen, ku te kontaktojne dhe te kryejne  procedurat klinike.Kjo fushate synon krijimin e një kulture të informacionit dhe ta përhape atë në të gjithë vendin.

Si mund të parandaloj kancerin?Orari i vizitave.

Kanceri i gjirit prek kryesisht femrat mbi 50, por  është mirë qe të kryhet një ekzaminim mjekësor periodik nga 20-25 vjeç, në mënyrë për të mbajtur situatën nën kontroll dhe nëse është e nevojshme në kohën e duhur. Vizitat Gjinekologjike, ekografia e gjirit dhe ekzaminimet klinike janë te nevojshme, frekuenca e të cilave ndryshon sipas moshës.

Gjëja e parë që duhet te bëni është shqyrtimi paraprak i vetë-ekzaminimit të gjirit, qe kryhet duke filluar në moshën 20 vjec. Vetë-ekzaminimi duhet të kryhet  2 ose 3 ditë pas përfundimit të ciklit menstrual.

Për gratë  30 – 40 vjec është e mjaftueshme që t’i nënshtrohen një testi gjinekologjik me një Pap test një herë në vit dhe çdo dy vjet testet në vijim: ekografi gjinekologjike dhe te gjirit dhe mamografi bilaterale.

Kontrollet më të rrepta duhen për gratë mbi 50 për të cilat shanset e kancerit të gjirit rritet në mënyrë dramatike. Përveç testeve te listuara më sipër, ato duhet të shtojne një ekografi addominale(te barkut) dhe një pancolonscopia të plotë, dy teste që duhet të kryhet çdo 5 vjet.

Simptomat.

Në përgjithësi, simptomat e hershme të kancerit të gjirit nuk shkaktojnë dhimbje. Një studim rreth një mijë gra me dhimbje të gjirit treguan se vetëm 0.4% e tyre kishte një plagë malinje, ndërsa 12.3% kanë qenë beninje, të tilla si kist dhe pjesa tjetër e rasteve ka pasur ndonjë dëmtim.Dhimbja është shkaktuar vetëm nga ndryshimet natyrore në hormone gjatë ciklit.

Vetë-ekzaminimi është thelbësor dhe metoda e parë parandaluese qe mund të bëhet pa shkaktuar alarm. Gjysma e të gjitha rasteve të kancerit të gjirit ndodhen në kuadrantin e sipërm te jashtem të gjirit.

Eshtë e rëndësishme që të informojmë mjekun edhe per ndryshimet në të dalë, jashtë apo brenda, humbjet nga një dalje (nëse humbja është bilaterale në shumicën e rasteve shkaku është hormonal) ndryshimet në lëkurë (portokalli e lokalizuar) ose forma e gjirit.

Shumica e kancereve të gjirit, megjithatë, nuk tregojne shenja të vetvetes dhe shihen vetëm me mamografi, por te një grua e re e moshës 30-45 vjec  është gjithashtu e dukshme me anë të një ekografie te thjeshtë.

Identifikimi i mundshëm i gunges se dyshimte apo formacioneve,ne kete rast  mjeku juaj ju rekomandon te beni një biopsi, e cila mund të kryhet në sallën e operacionit, ose në zyrë me një tërheqje nga një gjilpërë futur në gjoks Në këtë mënyrë, qelizat janë analizuar dhe  mund te percaktohet me siguri natyra e sëmundjes.

Tetori, muaji i veçantë për parandalimin.

Në fund të viteve tetëdhjete, Evelyn Lauder, një anëtar i Bordit të kujdestarëve në Qendrën Memoriale Sloan Kettering Cancer-së në Nju Jork,pa te nevojshme një fushate që mund të bëjë të vetëdijshëm opinionin publik per kancerin e gjirit.Filloi  kështu fushata Pink Ribbon, e cila deklaron tetorin muajin zyrtar për parandalimin e kancerit të gjirit.

Gjithashtu këtë vit, për muajin tetor, Lilt, lidhja italiane për luftën kundër kancerit, si dhe Estee Lauder i dolen ne ballë luftës kundër kësaj sëmundje serioze malinje, e cila regjistron numer në rritje.

Ka shumë iniciativa të planifikuara për këtë muaj në secilin nga 90 vendet që bejne pjese në fushatën fisnike për vite e vite. Shqyrtimi i lirë, forma të fondeve, shpërndarja e informacioneve ndikojnë ne ngjarjet për të tërhequr vëmendjen dhe për të rritur ndërgjegjësimin të tilla si ndriçimi në rozë i monumenteve të qytetit.Gjatë muajit,395 klinika  do të jetë në dispozicion për kete semundje.

Markat që ndihmojnë parandalimin.

Ka shumë marka që zgjedhin për të mbështetur fushatën për parandalimin e kancerit të gjirit. Disa produkte jane prodhuar posaçërisht për këtë ngjarje.

Marka Tumi në fushën e bagazhit, ofron një përzgjedhje të modeleve dhe pajisje për gra të gjitha në rozë  nga të cilat 20% e çmimit të shitjes do te dhurohen  për të mbështetur kërkimin shkencor.

Një thikë të veçantë me dorezë  qeramike rozë do të jetë në dispozicion në dyqanet dhe sende shtëpiake per ata që marrin pjesë ne  Fushaten Pink Ribbon.

Edhe Ralph Lauren feston muaj dedikuar parandalimit te kancerit të gjirit: për kete ngjarje të veçantë, ka krijuar një T-shirt me logon klasike të një lojtari me mëngë mbi kalë në trëndafil, simbol i fushatës.

Përveç kësaj,cdokush mund te bleje fjongo roze me simbole te endura, byzylyke te fushatës në favor të luftës kundër kancerit të gjirit. Me një kontribut prej 1 € cdokush mund të ndihmoje  konkretisht në kete nisme  fisnike.